8 Mariënbosch

 

Op deze kaart van 1799 is landgoed Mariënbosch al ingetekend. De geul van het aquaduct bepaalde de grens van het landgoed. Op de kaart ligt het noorden onder. De geul is aangegeven in rood, de Broerdijk in blauw.

De ondiepe geul langs het pad is ook een onderdeel van het Romeinse aquaduct. De geul ligt precies in het verlengde van de Swartendijk. Voor het graven ervan is zo’n 6.500 m3 grond verplaatst. Op dit punt valt de geul nog niet zo op, maar verderop wordt hij naar verhouding dieper. Een nieuw, houten bruggetje accentueert het hoogteverschil.

Nog iets verder aan de rechterkant begint een dwarsdal naar speeltuin de Leemkuil. Men vermoedt dat de Romeinen deze hebben gegraven als spreng. De legionairs hebben kennelijk alle mogelijkheden aangegrepen om het aquaduct uit te breiden. Dat gebeurde waarschijnlijk in fasen: als de watertoevoer niet toereikend was, boorden ze nieuwe bronnen aan en zochten het hogerop.

De geul is in de 19e eeuw opgenomen in een parkaanleg. Op het hoogste punt (en dus ook het diepste punt van de geul) werd een heuvel opgeworpen. Van daaruit werden enkele bomenlanen aangelegd. Deze parkaanleg bestaat nog steeds.

Tussen Mariënbosch en de Broerdijk, aan de Bosweg, is het aquaduct in 2020 ook waargenomen. Bij het uitgraven van grond voor de bouw van een huis kwam men in de wand van de bouwput het profiel van een v-vormig dal tegen. Ook hier had het dal een vlakke bodem, waar waarschijnlijk de houten waterleiding op lag. Het dal kende minstens drie fasen, want het is verschillende keren weer uitgegraven. Helaas ontbraken vondsten om die fasen te dateren.

Het profiel van de v-vormige geul doemt op in de wand van een bouwput aan de Bosweg. Foto RomeinenNU.