Lange tijd was de functie van het Kerstendal onduidelijk. Toch staat op een kaart van Nicolaas van Geelkercken uit 1645 het dal al ingetekend. Daarnaast staat ‘Cassendaal offt een trenchement der Romeynen’ (zie afbeelding). Een trenchement (ook wel retranchement) is een verdedigingswerk of loopgraaf. Zou hier de volksoverlevering een rol hebben gespeeld?
Vanaf het uitzichtplatform is uitstekend te zien hoeveel moeite de Romeinen zich hebben getroost in hun zoektocht naar water. Het Kerstendal is zo’n 1000 meter lang en heeft een maximale diepte van 11 meter: een woonhuis van drie verdiepingen zou daar makkelijk in passen. Voor de aanleg van het Kerstendal is ca. 80.000 m3 grond verplaatst, genoeg om 80 legionairs zo’n 4 jaar werk te bezorgen. De door de Romeinen uitgeworpen grond ligt nog altijd op de randen van het dal. In de Romeinse tijd zal het dal nog een paar meter dieper zijn geweest: in bijna 2000 jaar zal er heel wat grond van de randen weer zijn teruggegleden in het dal.
Dat de Romeinen slaagden in hun missie blijkt wel uit de bodem van het dal, die nog steeds vochtig is. Midden door het Kerstendal loopt een hek. De overzijde van het dal hoort bij het landgoed Watermeerwijk.
